| Iguana |
iguana |
| Ice Factory |
hielo fabrica |
| Inn |
posada ukat juk’ampinaka |
| Ice storm |
hielo tormenta ukax wali jach’awa |
| Identify |
uñt'aña |
| Important |
wakiskiri |
| Information |
yatiyäwi |
| Input |
input ukax mä juk’a pachanakanwa |
| Install |
uchaña |
| Instruction |
yatichawi |
| Internal |
jan yaqhanakampi |
| Internet |
internet tuqi |
| Information Technology |
computadoranaka apnaqaña tuqita yatxataña |
| Instrumentation |
tupuña yänaka yatxataña |
| Interior Design |
mä uta manqhana jach’anchayañataki yatxataña |
| Illegal |
jan chiqaparu |
| Itch |
chhuxriñchjasiña |
| Indian tulip |
tulipán indio ukaxa |
| Ingredient |
ingrediente ukaxa |
| I love you |
munsmawa |
| I love you so much |
Wali munasma |
| I love you very much |
nayax walpun munassma |
| Im in love |
nayax munasiñampiw uñjta |
| Im in love with you |
nayax jumamp munasiñampiw uñjta |
| I missed you so much |
nayax walpun jumar faltasiyäta |
| Im crazy about you |
nayax jumat loqtastwa |
| I really appreciate it |
nayax chiqpachapuniw wali askit uñjta |
| I am fine |
walikisktwa |
| Im sorry |
p'ampachawi |
| Im so sorry |
nayax wali llakitaw jikxatastxa |
| Im crazy with you |
nayax jumamp loco ukhamätwa |
| I miss you |
amartilsiña |
| I really miss you |
nayax chiqpachapuniw jumarux walpun munasta |
| I really miss you so much |
chiqpachapuniw jumarux walpun faltasta |
| Infirmary |
enfermería ukanxa |
| Injuries |
usuchjatanaka |
| Iron |
yiru |
| Ice Cream |
luxu |
| Intestine |
intestino ukanaka |
| Inclusive |
taqinitaki |
| Injury |
usuchjata |
| Insurance |
sijuru |
| Industry |
intustriya |
| Interview |
jiskt'a |
| Involves |
ukax uñt’ayatawa |
| Island |
isla |
| Issue |
tima |
| Inches |
pulgadanaka |
| Ideas |
amuyunaka |
| Implement |
yapxataña |
| Iron Ore |
mineral de hierro ukata |
| Income |
mantaña |
| Inspector |
inspector satawa |
| Indian Ocean |
indio jach’a quta |
| Ichthyology |
challwa tuqita yatxataña |
| Immunology |
sistema inmunológico uka tuqita yatxataña |
| Islamology |
islam tuqit yatxataña |
| Inflorescence |
inflorescencia ukat juk’ampinaka |
| Internode |
internodo ukax mä juk’a pachanakanwa |
| Ivy |
ivy ukax mä juk’a pachanakanwa |
| Inauguration |
inauguración ukata |
| Inflation |
irxattawi |
| Institution |
institución ukanxa |
| Interest |
munaña |
| Idolatry |
idolonakar yupaychaña |
| Immolation |
inmolación ukat juk’ampinaka |
| Incumbent |
jichhax irnaqaski |
| Infidelity |
jan chiqa chuymanïña |
| Inquisitor |
jiskt’iri |
| Interdict |
jark’aña |
| Intone |
tone ukampi |
| Invocation |
invocación ukampi |
| Ink |
tinta |
| Inkpot |
tinta |
| Ivy Gourd |
hiedra calabaza satawa |
| Icy |
hielo ukham uñt’atawa |
| Irritate |
irritaña |
| Inquire |
jiskt’asipxañani |
| Infertile |
jan wawanïñapataki |
| Insane |
luqhi |
| Inactive |
inactivo ukhamawa |
| Identical |
kipka |
| Idle |
jani aqtata |
| Ignorant |
jan yatiñani |
| Ill |
usuta |
| Immaculate |
jan kuna q’añuchata |
| Immature |
jan jilïr jaqi |
| Inexperienced |
jan experienciani jaqinaka |
| Immune |
inmunidad ukat juk’ampinaka |
| Impartial |
jan khitirus yaqhachañataki |
| Impatient |
thithiri |
| Imperative |
imperativo ukhamawa |
| Imperfect |
pantjasir jaqenakäpjjewa |
| Impetuous |
impetuoso ukhamawa |
| Independent |
mayni pachpa |
| Infant |
wawa |
| Inferior |
jisk’a jaqi |
| Infuriate |
colerasiña |
| Intelligent |
ch'ikhi |
| Intermittent |
ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi |
| Inner |
manqhanxa |
| Intolerant |
jan tolerancia ukham uñt’atawa |
| Intriguing |
wali muspharkañawa |
| Impish |
impish ukax mä juk’a pachanakanwa |
| Inattentive |
jan amuyt’asir jaqi |
| Impolite |
jan suma sarnaqir jaqi |
| Indistinct |
jan qhankiti |
| Intentional |
amuyuparjama |
| Insult |
ñanqhachawi |
| Import |
apayaniña |
| Include |
chikanchayaña |
| Increase |
jilxataña |
| Inside |
manqha |
| I |
naya |
| Idol |
Idolo sat diosa |
| Incite |
Ukaxa ch’amañchañawa |
| Insight |
Uñjawi |
| Incident |
Jan walt'ayata |
| Insure |
Seguro luraña |
| Immigrate |
Yaqha markar sarxapxi |
| Improved |
juk’amp sumaptawayi |
| Introduce |
uchantaña |
| Idea |
amuyu |
| Inform |
yatiyaña |
| Incorrect |
jan wali |
| Illumination |
qhananchaña |
| Imagination |
amuyt’awinaka |
| Improvement |
wakiskiri |
| Independence |
independencia ukaxa janiwa utjkiti |
| Influence |
katkatiri |
| Innovation |
ch'axwa |
| Inspired |
amuyt’ayata |
| Intelligence |
ch'iqhi amuyu |
| Involve |
aytasiña |
| Ignore |
jaytanukuña |
| Impossible |
impusiwli |
| Inelegant |
jan suma uñnaqt’ani |
| Infernal |
infernal ukham uñt’atawa |
| Injure |
usuchjasiña |
| Insidious |
insidioso ukhamawa |
| Impair |
jan walt’ayaña |
| Impassion |
impasión ukat juk’ampinaka |
| Implant |
implante ukampi |
| Impress |
muspayaña |
| Improper |
jan wali |
| Improve |
askichaña |
| Inaction |
jan luraña |
| Inadequate |
inadecuado ukhama |
| Indirect |
indirecto uka tuqita |
| Insecure |
pächasita |
| Invisible |
jan uñjkaya |
| Interaction |
parap amuykipawi |
| Interchange |
maynit maynikam mayjt’ayaña |
| Intermission |
intermedio satawa |
| International |
anqax markata |
| Irradiation |
irradiación ukampi |
| Irrational |
jan amuyt’asirïtapa |
| Irregular |
irregular ukham uñt’atawa |
| Irrelevant |
jan wakiskirïki |
| Irreplaceable |
jan mayjt’ayañjamawa |
| Irreversible |
jan kutt’ayañjamawa |
| Importance |
wakiskirïtapa |
| Inactivity |
jan luraña |
| Ignition |
ignición ukampi |
| Iceberg |
iceberg ukax mä jach’a qulluw |
| Indoor |
uta manqhanxa |
| Inward |
manqha tuqiru |
| Illustrate |
uñacht’ayaña |
| Imagine |
lup'iña |
| Impact |
impaktu |
| Imply |
imply sañ muni |
| Incorporate |
uñt’ayaña |
| Indicate |
qhananchaña |
| Insist |
jariyaña |
| Intend |
mayiña |
| Invest |
irtaña |
| Investigate |
yatxataña |
| Invite |
jawillt'aña |
| Impression |
aru |
| Indication |
uñacht’ayaña |
| Initiative |
qalltawi |
| Insect |
laq'u |
| Inspection |
uñakipaña |
| Instance |
instansya |
| Intention |
kunki |
| Introduction |
qallta |
| Investment |
qullqichasiwi |
| Inexpensive |
jan jila qullqini |
| Innocent |
inusinti |
| Inquisitive |
jiskt’asir jaqi |
| Itchy |
chhuxriñchjasiña |
| Immediately |
jank'akipuni |
| Instantly |
mä ratuki |
| It |
jupa |
| Itself |
jupa pachpa |
| Including |
ukampacha |
| Into |
ukana |
| In addition |
ukatxa |
| In case |
ukax mä juk’a pachanakanwa |
| In fact |
Chiqansa |
| In order to |
ukataki |
| Indeed |
yamakisa |
| Instead |
maysatxa |
| Its |
jupana |
| Ideal |
qhana amuyu |
| Impure |
q’añuchata |
| Initial |
qallta |
| Inspect |
uñakipaña |
| Inspire |
lupikipaña |
| Identity |
khititansa |
| Incorrupt |
jan q’añuchata |
| Invention |
inventario ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi |
| Incomplete |
jan phuqhata |
| Incredible |
jani chiqa |
| Individual |
sapamaynitjama |
| Instrument |
istrumintu |
| Irrigation |
uma irpaña |
| Inspiration |
lupiwi |
| Intermediate |
intirmuryu |
| Investigation |
yatxataña |
| Identification |
uñt’ayaña |
| Iambic |
iambic ukat juk’ampinaka |
| Ibex |
ibex ukax mä juk’a pachanakanwa |
| Ibid |
ibid |
| Ibidem |
ibidem ukat juk’ampinaka |
| Ibis |
ibis ukax mä juk’a pachanakanwa |
| Ice |
chhullunki |
| Icebreaker |
hielo p’akjaña |
| Iceland |
Islandia markanxa |
| Iceplant |
hielo quqaxa |
| Icicle |
icicle ukax mä jach’a uñacht’äwiwa |
| Icing |
icing ukax mä juk’a pachanakanwa |
| Icon |
icono |
| Iconoclasm |
iconoclasmo ukat juk’ampinaka |
| Iconoclast |
iconoclasta ukax mä jach’a uñacht’äwiwa |
| Ideology |
ideología ukat yatxataña |
| Idiom |
idioma ukat juk’ampinaka |
| Idiot |
ipi |
| Idly |
jan kun lurasa |
| If |
jisa |
| Iff |
iff |
| Igloo |
iglú ukat juk’ampinaka |
| Ignite |
nina naktayaña |
| Ignominy |
ignominia sañ muni |
| Illation |
illación ukax mä jach’a uñacht’äwiwa |
| Illegible |
jan liyt’añjamawa |
| Illness |
usu |
| Illusion |
ilusión ukat juk’ampinaka |
| Image |
jamuqa |
| Imaginary |
imaginario ukhamawa |
| Imbalance |
desequilibrio ukaxa janiwa utjkiti |
| Imbecile |
jan amuyt’asir jaqi |
| Imbibe |
imbibe |
| Imbrue |
imbrue ukat juk’ampinaka |
| Imitate |
yateqasiña |
| Immediate |
jank'aki |
| Immense |
jach'a |
| Immerse |
umaru ch’allt’aña |
| Immigration |
inmigración ukat juk’ampinaka |
| Immodest |
jan jach’a jach’a tukuri |
| Immoral |
qʼañu jucha lurañanaka |
| Immortal |
jan jiwir jaqe |
| Immunity |
inmunidad uka tuqita |
| Immure |
imure |
| Impale |
impale |
| Impart |
yatiyaña |
| Impassive |
jan amuyt’asir jaqi |
| Impel |
impel |
| Impend |
impend |
| Impervious |
jan mantañapataki |
| Implication |
implicación ukax mä juk’a pachanakanwa |
| Implicit |
implícito ukax mä juk’a pachanakanwa |
| Implore |
achikt’asipxam |
| Impose |
nukt'aña |
| Impressions |
impresionanaka |
| Imprest |
impresionar uñt’ayaña |
| Imprint |
imprenta |
| Impudence |
jan amuyt’asirïña |
| Impurity |
q’añuchaña |
| Impute |
imputa |
| In |
ukana |
| In combustible |
ukaxa combustible ukankiwa |
| Inability |
jan ch’amanïña |
| Inane |
inane |
| Inanity |
inanidad ukat juk’ampinaka |
| Inapplicable |
jan apnaqañjamawa |
| Inapt |
inapt |
| Incest |
incesto sat chachampi sarnaqaña |
| Inch |
pulgada |
| Inchoate |
inchoate sasaw sapxi |
| Incise |
inciso ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi |
| Incoherent |
jan chiqaparu uñjata |
| Incoming |
mantaniri |
| Increment |
jilxatayaña |
| Incubate |
incubaña |
| Incubator |
incubadora ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi |
| Incur |
incur |
| Indecent |
indecente ukhamawa |
| Indefinite |
jan tukuskir pacha |
| Indent |
indent |
| Index |
índice ukax mä juk’a pachanakanwa |
| Indian |
indio jaqi |
| Indigence |
indigencia ukat juk’ampinaka |
| Indigo |
indigo ukaxa |
| Indite |
indite sañ muni |
| Induction |
inducción ukampi |
| Indulge |
indultar ukham luraña |
| Industrial |
industrial ukanaka |
| Inedible |
jan manq’añjamawa |
| Ineffective |
jan ch’amanïñapataki |
| Inefficient |
jan suma lurañani |
| Inept |
jan yatiñani |
| Inequity |
jan chiqapar uñjaña |
| Inert |
inerte ukhamawa |
| Inertia |
inercia ukaxa wali ch’amawa |
| Inexact |
jan chiqapa |
| Inexpedient |
jan wakiskirïki |
| Infancy |
jisk’a imilla |
| Infantry |
infantería ukat juk’ampinaka |
| Infection |
piykatayasiwi |
| Inference |
inferencia ukat juk’ampinaka |
| Infest |
infest |
| Infinite |
jan tukuskir |
| Infinity |
waljanaka |
| Infirm |
jan ch’amanïñapataki |
| Inflect |
inflectar ukax mä juk’a pachanakanwa |
| Inflict |
infligir sañ muni |
| Infra |
infra |
| Infrastructure |
infraestructura uka tuqita |
| Infringe |
infracción luraña |
| Infuse |
infusión ukampi |
| Ingress |
ingress ukax mä juk’a pachanakanwa |
| Inhabit |
jakañataki |
| Inhale |
inhalación ukampi |
| Inhibit |
jark’aqaña |
| Injection |
inyección ukampi |
| Inland |
uraqi manqhana |
| Innate |
innata ukata |
| Innings |
innings ukat juk’ampinaka |
| Innocuous |
jan kuna jan walt’awi |
| Inoculate |
inoculación ukampi luraña |
| Inorganic |
inorgánico ukhamawa |
| Inquiry |
jiskt'a |
| Insanity |
loco sañ muni |
| Inscription |
qillqata |
| Insert |
uchaña |
| Installment |
qutuchawimpi |
| Insufficient |
janiwa wakiskiti |
| Insulation |
aislamiento ukampi |
| Insulin |
insulina ukampi |
| Intact |
phuqhata |
| Integration |
mayachasiña |
| Intellect |
amuyt’awinaka |
| Intense |
ch'amampi |
| Intensity |
intensidad ukat juk’ampinaka |
| Intent |
amtampi |
| Inter |
inter |
| Intercept |
ukatsti jark’aqaña |
| Interior |
manqhanxa |
| Interment |
imt’añataki |
| Intern |
pasante ukhamawa |
| Interpol |
interpol |
| Interpret |
amuyt'aña |
| Interpretation |
qhanañchaña |
| Interrupt |
suyt'ayaña |
| Intersect |
ch’axwaña |
| Interval |
intervalo ukampi chika |
| Intimacy |
intimidad ukat juk’ampinaka |
| Intimate |
manqha |
| Intolerance |
intolerancia ukaxa janiwa utjkiti |
| Intonation |
intonación ukampi |
| Intrepid |
jan axsart’ir jaqi |
| Intricacy |
intricacia ukat juk’ampinaka |
| Invalid |
jan aski |
| Invasion |
invasión ukat juk’ampinaka |
| Inverse |
inverso ukax inverso satawa |
| Invert |
invertir sañ muni |
| Invertebrate |
jan ch’uqi ch’uqi |
| Invitation |
jawillt'awi |
| Invoice |
phaktura |
| Irruption |
irrupción ukat juk’ampinaka |
| Is |
ukawa |
| Isle |
isla |
| Isnt |
janiw ukhamäkiti |
| Isolation |
saparst’atäña |
| Isotherm |
isoterm ukax mä juk’a pachanakanwa |
| Isotope |
isótopo ukat juk’ampinaka |
| Isthmus |
istmo ukaxa wali ch’amawa |
| Italics |
kursivampi qillqt’atawa |
| Item |
t'aqa |
| Iteration |
iteración ukat juk’ampinaka |
| Ivory |
marfil satänwa |
| Izar |
iza |
| Independence Day |
Independencia uruna |
| Institutions |
Instituciones ukanaka |
| Indictment |
acusación sata uñt’ayawi |
| Ignorance |
jan yatiña |
| Inflammation |
p'usuntata |
| Individualism |
sapa mayniru uñt’ayaña |
| Intrinsically |
intrínsecamente ukax mä juk’a pachanakanwa |
| Inhibited |
jark’ata |
| Ideal opportunity |
oportunidad ideal |
| Inmate |
katuntat jaqi |
| Impractical |
jan lurañjamawa |
| Illiterate |
jan qillqt’at yatxatatanaka |